|
Zeytin, kışın yaprağını dökmeyen ağaçlardandır. Üst tarafı koyu yeşil, alt
tarafı gümüşü ve parlak renkte olan yaprakları karşılıklı olarak çıkar; biçimi
ve rengi ile söğüt yaprağını andırır. Tek taçlı ve küçük olan çiçekleri açık
yeşil renktedir ve yaprakların dibinde salkım halinde bulunur. En önemli zeytin
türü avrupa zeytinidir(Olea Europea). Anayurdu Anadolu olan bu ağaç zamanla
Yunanistan, İtalya, Afrika, İspanya ve Fransa' ya yayılmıştır. Zeytin ağaçları
zeytin bölgesi denilen ve kışın en düşük sıcaklık - 8 derecenin üstünde olan
yerlerde yetişir. 400 m yükseltiden yukarılarda nadiren görülür. Boyu 12 - 15 m
bulan bu ağaç, budanmadığı zaman piramit biçimini alır. Kaplamacılıkta
kullanılan odunu sarı renkte, esmer damarlı ve serttir. Yeniden ağaç üretmede 2
yol takip edilir: 1. tohum ekilerek fidan üretmek; 2. çelik yapmak. Botanik
açısından zeytin ağacı ölümsüz kabul edilir; çünkü ağacın kültür bitkisi olarak
tükenme dönemine girdiği sıralarda yumrulardan gelişen yeni uçlar bunu yeniler
ve varlığını koruyan kök, tükenen gövdeyi tazelemiş olur. Zeytin ağacının ömrü
çok uzundur(500, hatta 1000 yıl).
|
Zeytin tanesi taş çekirdekli etli bir meyvedir; biçimi genellikle uzunca, oval,
rengi siyaha çalar, yeşil, tadı taze iken acıdır. Zeytin Kasım ayında toplanır.
Zeytin taneleri yeşil salamura yapılmak istenirse Eylül' de toplanır, içine
hafif soda katılmış suya bastırılarak birkaç saat bekletilir, sonra yıkanır ve
litre başına 80 gr. tuz katılan bir salamura hazırlanarak bununla birlikte
fıçılara doldurulur. Yağ çıkarılacak zeytinler, ancak Ocak ayında siyahlaştığı
zaman toplanır. Çekirdeği parçalanyacak kadar sıkılarak yağı çıkarılır.
Zeytinin düşmanları zeytin sineği, zeytin güvesi, zeytin tırtılı ve
mantarlardır. Kimyasal ilaçların faydası azdır.
Zeytin yaprağından tıpta tansiyon düşürücü olarak kullanılan bir madde
çıkarılır. Zeytin zamkı da kokuculukta kullanılır. |
|
|
Anavatanı Akdeniz Bölgesi olan zeytin, Türkiye' de başlıca Akdeniz, Ege, Marmara
Bölgeleri ile Karadeniz' in ılık iklimli kıyı kesimlerinde yetişir. Zeytin
ağaçları Türkiye' nin iklim şartlarında 7 - 8 yaşından sonra meyve vermeye
başlar; verim 35 yaşından sonra 100 - 120 yaşına kadar verim azalma gösterir;
genellikle 100 yaşından sonra ağacın yenilenmesi gerekir ve 200 yaşına ulaşmış
zeytin ağacı kültür bitkisi olarak yok olmuş sayılır.
Türkiye, zeytin ve zeytinyağı üretimi bakımından dünyada üçüncü veya dördüncü
sırayı alır. Elde edilen ürün, iklim şartlarına bağlı olarak değişir. Bu yüzden
ürün bol olduğu yıllar <var yılı>, az olduğu yıllar da <yok yılı> olarak
adlandırılır. Zeytincilikte bu durum bütün dünyada aynı olduğu için verim
değerlendirmesinde genellikle beş yıllık ortalamalar gözönünde tututlur. |
|